-
O podróżach w przeszłości – część 2
Dzisiaj będziemy podróżować podwójnie – nie tylko w czasie, ale i w przestrzeni. W poprzedniej części pisałam o śladach Scytów i Celtów na terenie dzisiejszej Polski a także o tym, co mówią nam rodzaje krzemienia, które możemy zobaczyć w muzealnych gablotach. W tym tekście przyjrzymy się zagadnieniom, które chyba najbardziej, wśród zagadnień archeologii pradziejowej Polski,…
-
Wzory na popielnicach kultury pomorskiej
Część 2 – sceny figuralne Nie ulega wątpliwości, że ludzie zaliczani przez archeologów do kultury pomorskiej byli prawdziwymi pradziejowym artystami. Tak samo, jak nie ulega wątpliwości, że wzory ryte przez nich na urnach dla zmarłych miały nie tylko artystyczne znaczenie. Archeolodzy uważają, że zawsze rysunki umieszczane w kontekstach grobowych niosą ze sobą znaczenie metaforyczne.…
-
Wzory na popielnicach kultury pomorskiej
Część 1 – wzory roślinne, ozdoby i części stroju, uzbrojenie, przedstawienia ciał niebieskich Archeolodzy dzielą ludzi z odległej przeszłości na kultury, którym nadają nazwy nawiązujące do miejsca pierwszego odkrycia lub charakterystycznych wytworów. Kultura pomorska, nazywana także kulturą wejherowsko-krotoszyńską, i dawniej, kulturą urn twarzowych lub grobów skrzynkowych datowana jest na okres od około VIII do…
-
Zabiegi ochronne w archeologii i kulturze ludowej
Część 2 – rytuały, amulety i butle czarownic Człowiek przez wieki i tysiąclecia wykazał się daleko idącą pomysłowością w kwestii wynajdowania sposobów, by chronić się przed potencjalnym, magicznym zagrożeniem. W poprzedniej części tekstu pisałam o apotropaicznej roli, jaka przypisywano między innymi ofiarom zakładzinowym, grobowcom megalitycznym oraz pisankom. Wspominałam także o zwyczaju „odczarowywania” pogańskich rzeźb…
-
Zabiegi ochronne w archeologii i kulturze ludowej
Część 1 – ofiary zakładzinowe, megality i pisanki Człowiek nie jest istotą do końca racjonalną. Nawet współcześnie, umyślnie lub nie, kultywujemy wiele zwyczajów, które mają nas chronić. W przeszłości było to jeszcze bardziej wyraziste. Kultura ludowa daje nam wiele przykładów zachowań apotropaicznych. W archeologii jest nieco trudniej – dla pradziejów i wczesnego średniowiecza niewiele jest…
-
Zamkowe Góry i Uroczyska – nazwy, legendy i archeologia, część 2 – Grodziska
Widoczne w terenie relikty przeszłości fascynowały ludzi od wielu lat. Kurhany, cmentarzyska z kręgami kamiennymi i pozostałości po średniowiecznych grodach działały na wyobraźnię mieszkających w pobliżu ludzi. Tworzono legendy i opowieści – o zaginionych skarbach, galopujących duchach rycerzy i ingerencji przybyszów z kosmosu. W poprzedniej części tekstu pisałam o cmentarzyskach z kamiennymi kręgami i grobowcach…
-
Ślęża i okolice – zbiór postów
Ślęża Ślęża to chyba najbardziej znana, tajemnicza i, prawdopodobnie, święta góra Słowian. Był to jeden z powodów, dla którego spędziłam zeszłoroczny urlop na Dolnym Śląsku. Czas było w końcu zobaczyć sławną górę na własne oczy. Jakie są moje naoczne spostrzeżenia i odczucia? Po pierwsze faktycznie, niezaprzeczalnie jest to góra. Weszłam na nią w upale i…
-
Bałtyjskie pochówki końskie i wierzenia związane z końmi
Już w epoce kamienia ludzie zaczęli udomawiać zwierzęta. Pierwsze były psy, kozy i owce. Majestatyczne zwierzę, jakim jest koń, początkowo żyło dziko w sporych stadach i służyło ludziom jako źródło pożywienia. Polowano na dzikie konie nie zdając sobie sprawy z roli, jaką będą one pełnić w późniejszych epokach. Pierwsze konie udomowiono w epoce neolitu gdzieś…
-
„Przewodnik archeologiczny po Polsce” Agnieszki Malinowskiej-Sypek, Daniela Sunkiewicza i Roberta Sypka – recenzja
Książkę kupiłam kilka lat temu i pamiętam, że był to znaczny wydatek dla studenckiego budżetu. Chociaż dzisiaj już z niej często nie korzystam, nadal uważam, że było warto. „Przewodnik archeologiczny po Polsce” to niezła cegiełka – całkiem gruba i ciężka książka. Co więcej, obecnie dosyć ciężko ją dostać a suma którą trzeba zapłacić, mimo że…
-
Relacja z wykładu 9.02.2023 „Archeologiczne skarby Pomorza”
Miejska Biblioteka Publiczna w LęborkuWczoraj miałam okazję wygłosić wykład w zupełnie nowym dla mnie miejscu – Miejskiej Bibliotece Publicznej w Lęborku. Tym razem nie mówiłam typowo o dawnych wierzeniach czy zwyczajach funeralnych, chociaż pośrednio i tak poruszyłam te tematy. Opisując widoczne w terenie i muzealnych gablotach ślady przeszłości nie sposób tego uniknąć 🙂 Prelekcja dotyczyła archeologicznych skarbów, które są…