-
Wierzenia kaszubskie na tle Słowiańszczyzny – część 2
Ścinanie Kani, Sobótki, Święto Plonów, Pusta Noc i obrzędy śmierci, Gòdë W pierwszej części tekstu pisałam o kaszubskim Jastrë doszukując się podobieństw z pogańskimi obchodami Jarych Godów. Była też mowa o święcie Môjik, dla którego słowiańskie analogie są o wiele bardziej mętne. Dzisiejsze rozważania zacznę od kolejnego święta z cyklu rocznego kalendarza obrzędowego. Mowa…
-
Wierzenia kaszubskie na tle Słowiańszczyzny – część 1
Jastrë i Môjik Mieszkam na Kaszubach od szesnastu lat, ale nadal czuję się przyjezdna. Podziwiam jeziora i lasy, pagórki oraz równowagę pomiędzy dziką naturą a cywilizacją. Nie lubię późnej wiosny i uwielbiam piękną, złotą, kaszubską jesień. W tym wszystkim jednak najważniejsza jest kultura. Podziwiam przywiązanie do tradycji i dostrzegam nawiązanie do wierzeń jeszcze starszych. Fascynują…
-
O podróżach w przeszłości – część 3
W poprzednich częściach pisałam o podróżach krzemieni, o szlaku bursztynowym, scytyjskich i huńskich wizytach na terenie dzisiejszej Polski. Dziś wezmę na warsztat moją ulubioną epokę – średniowiecze. Będzie o grodziskach, skarbach, Truso i chrystianizacji Bałtów. W pewnym momencie wczesnego średniowiecza zaczęto budować warowne grody, po których zostały liczne ślady widoczne w terenie. Grody były…
-
Zabiegi ochronne w archeologii i kulturze ludowej
Część 1 – ofiary zakładzinowe, megality i pisanki Człowiek nie jest istotą do końca racjonalną. Nawet współcześnie, umyślnie lub nie, kultywujemy wiele zwyczajów, które mają nas chronić. W przeszłości było to jeszcze bardziej wyraziste. Kultura ludowa daje nam wiele przykładów zachowań apotropaicznych. W archeologii jest nieco trudniej – dla pradziejów i wczesnego średniowiecza niewiele jest…
-
Strefa akwatyczna w mitologii Słowian
Mitologia i, szerzej, wierzenia wczesnośredniowiecznych Słowian to temat tyle trudny co fascynujący. Ogromne zróżnicowanie regionalne, różnorodne wpływy kulturowe, brak pewnych, rodzimych źródeł pisanych, bardzo niewiele przedstawień figuralnych z czego większość o niepewnym pochodzeniu i nie wiadomo, co przedstawiających. Sprzeczne zdania naukowców na temat domeny i imion konkretnych bóstw a nawet ich istnienia w wyobrażeniach dawnych…
-
Jedność wyobraźni? – co łączyło wierzenia Bałtów i Słowian
O dawnych Słowianach coraz głośniej w ostatnim czasie i dobrze, bo charakteryzował ich szereg niesamowicie interesujących wierzeń. Kim natomiast byli Bałtowie, wie niewielu spośród nas, a byli to ludzie bezpośrednio ze Słowianami związani. Kultur z nimi związanych można szukać już w epoce brązu a kresu jako nieprzekształconego ludu w końcu wczesnego średniowiecza. Zamieszkiwali oni tereny…
-
Żeńskie demony w folklorze słowiańskim
W poprzednim artykule opisałam kilka bóstw kobiecych obecnych w wierzeniach Słowian i Bałtów. Dzisiaj zajmę się demonami – oba teksty razem tworzą pisaną wersję prelekcji z mojego stałego repertuaru: „Żywioły, los i czarownice – kobiece bóstwa i demony w wierzeniach Bałtów i Słowian”. Z istotami demonicznymi sprawa jest nieco trudniejsza i bardziej dyskusyjna. Czasem trudno…
-
Ślęża i okolice – zbiór postów
Ślęża Ślęża to chyba najbardziej znana, tajemnicza i, prawdopodobnie, święta góra Słowian. Był to jeden z powodów, dla którego spędziłam zeszłoroczny urlop na Dolnym Śląsku. Czas było w końcu zobaczyć sławną górę na własne oczy. Jakie są moje naoczne spostrzeżenia i odczucia? Po pierwsze faktycznie, niezaprzeczalnie jest to góra. Weszłam na nią w upale i…
-
Recenzja książki „Słowiańskie zaświaty. Wierzenia, wizje i mity” Pawła Szczepanika
„Słowiańskie zaświaty…” Pawła Szczepanika to studium na temat wierzeń i wizji związanych ze strefą chtoniczną przeprowadzone na podstawie analiz źródeł pisanych, folklorystycznych, archeologicznych i językoznawczych. Autor zaczyna od kosmologii słowiańskiej przytaczając dwie podstawowe wersje mitu o stworzeniu świata – świat wyłowiony oraz powstały z jaja. Następnie przechodzi do omówienia kwestii dualizmu wierzeń oraz trójdzielnego modelu…
-
Święta Słowian cz. 2
Święta obchodzone przez wczesnośredniowiecznych Słowian opierają się na cyklicznym postrzeganiu czasu, a głównym źródłem wiedzy na ich temat jest folklor ludowy i tradycja. Więcej o tym pisałam w pierwszej części artykułu, gdzie wspomniałam także o Jarych Godach, Nocy Kupały oraz Święcie Plonów. Niniejszy tekst jest kontynuacją i serdecznie polecam zacząć od części pierwszej, obraz stanie…