Wierzenia kaszubskie na tle Słowiańszczyzny – część 2
Ścinanie Kani, Sobótki, Święto Plonów, Pusta Noc i obrzędy śmierci, Gòdë W pierwszej części tekstu pisałam o kaszubskim Jastrë doszukując się podobieństw z pogańskimi obchodami Jarych Godów. Była też mowa o święcie Môjik, dla którego słowiańskie analogie są o wiele bardziej mętne. Dzisiejsze rozważania zacznę od kolejnego święta z cyklu rocznego kalendarza obrzędowego. Mowa […]
Zabiegi ochronne w archeologii i kulturze ludowej
Część 1 – ofiary zakładzinowe, megality i pisanki Człowiek nie jest istotą do końca racjonalną. Nawet współcześnie, umyślnie lub nie, kultywujemy wiele zwyczajów, które mają nas chronić. W przeszłości było to jeszcze bardziej wyraziste. Kultura ludowa daje nam wiele przykładów zachowań apotropaicznych. W archeologii jest nieco trudniej – dla pradziejów i wczesnego średniowiecza niewiele jest […]
Żeńskie demony w folklorze słowiańskim
W poprzednim artykule opisałam kilka bóstw kobiecych obecnych w wierzeniach Słowian i Bałtów. Dzisiaj zajmę się demonami – oba teksty razem tworzą pisaną wersję prelekcji z mojego stałego repertuaru: „Żywioły, los i czarownice – kobiece bóstwa i demony w wierzeniach Bałtów i Słowian”. Z istotami demonicznymi sprawa jest nieco trudniejsza i bardziej dyskusyjna. Czasem trudno […]
Słowiańskie demony sfery wodnej
Świat dawnych Słowian przepełniony był wszelkimi bóstwami, demonami i istotami magicznymi. Współcześnie demon, za sprawą dominującego chrześcijaństwa, kojarzy nam się negatywnie, to prawie to samo co diabeł. Przytoczę tutaj podział według Jerzego Strzelczyka: półdemony, demony domowe, demony wywodzące się od ludzi zmarłych przedwcześnie lub gwałtowną śmiercią, demony doli, chorób i śmierci, demony zła. Półdemony to […]
Demony domowe cz. 2
Tekst, który oddaję w Wasze ręce jest kontynuacją poprzedniego artykułu – polecam zacząć od niego. W dawnych, a może nie tak dawnych jak by się wydawało, czasach nasze domy i obejścia zamieszkiwała cała rzesza nadprzyrodzonych istot. Demony domowe miały przewrotną naturę – pomagały ludziom, ale tylko pod warunkiem, że ci odpowiednio o nie dbali. O […]
Relacja z wykładu 13.03.2023 „Żywioły, los i czarownice – kobiece bóstwa i demony w wierzeniach Słowian i Bałtów” Powiatowa Biblioteka Publiczna w Wejherowie
Absolutnie nie mam jakiś feministycznych zapędów, ale prawda jest taka, że i u Słowian i u Bałtów mitologicznych postaci kobiecych było całkiem sporo. Co więcej, pełniły one ważną rolę a wierzenia na ich temat są bardzo interesujące. Z tego powodu to właśnie im poświęciłam kolejną z serii prelekcji przeprowadzonych w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Wejherowie. […]
Demony domowe cz. 1
Z pewnością niejeden z nas pamięta z dzieciństwa strach, który budziły ciemne, tajemnicze zakamarki. Czy w piwnicy mieszkały potwory? Ich aktywność była największa w długie jesienno-zimowe wieczory. Kiedy, mając kilka lat, zostawaliśmy sami w dużym, starym domu, strach było opuścić bezpieczny krąg światła. Ze strychu i piwnicy słychać było stuki i poskrzypywania. Czy w ciemnościach […]
Relacja z wykładu 17.11.2022 „Duchy i demony – od wczesnego średniowiecza po współczesność”
17.11.2022 roku miałam przyjemność wygłosić ostatni z cyklu wykładów, który odbywa się w Powiatowej Bibliotece Publicznej w Wejherowie. Cykl składa się z trzech prelekcji i nosi nazwę „Słowianie, ich wierzenia i demonologia”. Właśnie o demonologii mówiłam ostatnio. Jest to temat niezwykle ciekawy ale też trudny do weryfikacji. Z pewnością wierzenia Słowian są jednym ze źródeł, […]
Duchy i demony – od wczesnego średniowiecza po współczesność
Artykuł, który właśnie wpadł Wam w ręce jest skróconą, pisaną wersją wykładu, który mam w swojej ofercie. Z zasady nie nagrywam prelekcji ale z myślą o tych, którzy posłuchać by chcieli, a z jakiś powodów nie mogą, powstaje seria artykułów. Myślę, że przygotuję tekst o każdym z wykładów z mojej oferty. Tytuł artykułu obejmuje długi […]