-
Wierzenia kaszubskie na tle Słowiańszczyzny – część 2
Ścinanie Kani, Sobótki, Święto Plonów, Pusta Noc i obrzędy śmierci, Gòdë W pierwszej części tekstu pisałam o kaszubskim Jastrë doszukując się podobieństw z pogańskimi obchodami Jarych Godów. Była też mowa o święcie Môjik, dla którego słowiańskie analogie są o wiele bardziej mętne. Dzisiejsze rozważania zacznę od kolejnego święta z cyklu rocznego kalendarza obrzędowego. Mowa…
-
Wierzenia kaszubskie na tle Słowiańszczyzny – część 1
Jastrë i Môjik Mieszkam na Kaszubach od szesnastu lat, ale nadal czuję się przyjezdna. Podziwiam jeziora i lasy, pagórki oraz równowagę pomiędzy dziką naturą a cywilizacją. Nie lubię późnej wiosny i uwielbiam piękną, złotą, kaszubską jesień. W tym wszystkim jednak najważniejsza jest kultura. Podziwiam przywiązanie do tradycji i dostrzegam nawiązanie do wierzeń jeszcze starszych. Fascynują…
-
Zabiegi ochronne w archeologii i kulturze ludowej
Część 1 – ofiary zakładzinowe, megality i pisanki Człowiek nie jest istotą do końca racjonalną. Nawet współcześnie, umyślnie lub nie, kultywujemy wiele zwyczajów, które mają nas chronić. W przeszłości było to jeszcze bardziej wyraziste. Kultura ludowa daje nam wiele przykładów zachowań apotropaicznych. W archeologii jest nieco trudniej – dla pradziejów i wczesnego średniowiecza niewiele jest…
-
Żeńskie demony w folklorze słowiańskim
W poprzednim artykule opisałam kilka bóstw kobiecych obecnych w wierzeniach Słowian i Bałtów. Dzisiaj zajmę się demonami – oba teksty razem tworzą pisaną wersję prelekcji z mojego stałego repertuaru: „Żywioły, los i czarownice – kobiece bóstwa i demony w wierzeniach Bałtów i Słowian”. Z istotami demonicznymi sprawa jest nieco trudniejsza i bardziej dyskusyjna. Czasem trudno…
-
Święta Słowian cz. 2
Święta obchodzone przez wczesnośredniowiecznych Słowian opierają się na cyklicznym postrzeganiu czasu, a głównym źródłem wiedzy na ich temat jest folklor ludowy i tradycja. Więcej o tym pisałam w pierwszej części artykułu, gdzie wspomniałam także o Jarych Godach, Nocy Kupały oraz Święcie Plonów. Niniejszy tekst jest kontynuacją i serdecznie polecam zacząć od części pierwszej, obraz stanie…
-
Wierzenia i zabobony przez wieki – od wczesnego średniowiecza po współczesny folklor cz. 3
W poprzednich częściach Wierzeń i zabobonów… poruszyłam tematy zachowań i zwyczajów, które zachowały się do naszych czasów przy okazji świąt, było kilka słów o powiedzeniach i demonach. Pisałam też o niezwykłych właściwościach wody, niektórych drzew i ognia. Dzisiaj będzie trochę o granicznej roli progu i rozstajach dróg, jednym, nieco przerażającym zwyczaju, który nadal się zachował…
-
Wierzenia i zabobony przez wieki – od wczesnego średniowiecza po współczesny folklor cz. 2
W pierwszej części Wierzeń i zabobonów… pisałam między innymi o szczególnym traktowaniu wody, drzew i pozostałościach dawnych wierzeń, które widać przy okazji obchodów Wielkanocy. Wspominałam też, że tekst ma nieco inny charakter niż większość na tym blogu – więcej jest moich przemyśleń i doświadczeń z autopsji niż wiedzy z mądrych książek. Do tej pory na…
-
Recenzja książki „Ludowe rytuały lecznicze na Pomorzu” Mikołaja Radomskiego
Dzisiaj mam dla Was recenzję książki niearcheologicznej i niemówiącej o mitologii Słowian czy wierzeniach Bałtów. Uważam, że folklor ludowy jest skarbnicą wiedzy, z której należy czerpać pełnymi garściami. Uwielbiam skanseny a wszelkie ludowe zwyczaje są, moim zdaniem, bardzo interesujące. „Ludowe rytuały lecznicze…” kupiłam w Muzeum Kultury Ludowej Pomorza w Swołowie. To miejsce zdecydowanie warte odwiedzenia.…
-
Słowiańskie demony sfery wodnej
Świat dawnych Słowian przepełniony był wszelkimi bóstwami, demonami i istotami magicznymi. Współcześnie demon, za sprawą dominującego chrześcijaństwa, kojarzy nam się negatywnie, to prawie to samo co diabeł. Przytoczę tutaj podział według Jerzego Strzelczyka: półdemony, demony domowe, demony wywodzące się od ludzi zmarłych przedwcześnie lub gwałtowną śmiercią, demony doli, chorób i śmierci, demony zła. Półdemony to…
-
Baba Jaga – tajemnicza postać folkloru
Pisałam już nieco o bogach i boginiach, demonach, litewskiej Laimie a dziś nadszedł czas na bardzo tajemniczą istotę – Babę Jagę. Być może kojarzycie książkę Andreasa Johnsa „Baba Jaga – tajemnicza postać słowiańskiego folkloru”. Tytuł tego tekstu oparłam właśnie na tytule tej publikacji, ponieważ większość tego, co tu napiszę, czerpałam właśnie stamtąd. Recenzję książki linkuje…