Przejdź do głównej treści

Archeo-opowieści

Wierzenia kaszubskie na tle Słowiańszczyzny – część 2

Stroje i rekwizyty kaszubskich kolędników na ekspozycji muzealnej

Ścinanie Kani, Sobótki, Święto Plonów, Pusta Noc i obrzędy śmierci, Gòdë W pierwszej części tekstu pisałam o kaszubskim Jastrë doszukując się podobieństw z pogańskimi obchodami Jarych Godów. Była też mowa o święcie Môjik, dla którego słowiańskie analogie są o wiele bardziej mętne. Dzisiejsze rozważania zacznę od kolejnego święta z cyklu rocznego kalendarza obrzędowego.                 Mowa […]

Wzory na popielnicach kultury pomorskiej

Popielnica twarzowa kultury pomorskiej z przedstawieniami elementów stroju

Część 1 – wzory roślinne, ozdoby i części stroju, uzbrojenie, przedstawienia ciał niebieskich                 Archeolodzy dzielą ludzi z odległej przeszłości na kultury, którym nadają nazwy nawiązujące do miejsca pierwszego odkrycia lub charakterystycznych wytworów. Kultura pomorska, nazywana także kulturą wejherowsko-krotoszyńską, i dawniej, kulturą urn twarzowych lub grobów skrzynkowych datowana jest na okres od około VIII do […]

Recenzja książki „Słowiańskie zaświaty. Wierzenia, wizje i mity” Pawła Szczepanika

Okładka książki „Słowiańskie zaświaty. Wierzenia, wizje i mity” Pawła Szczepanika

„Słowiańskie zaświaty…” Pawła Szczepanika to studium na temat wierzeń i wizji związanych ze strefą chtoniczną przeprowadzone na podstawie analiz źródeł pisanych, folklorystycznych, archeologicznych i językoznawczych. Autor zaczyna od kosmologii słowiańskiej przytaczając dwie podstawowe wersje mitu o stworzeniu świata – świat wyłowiony oraz powstały z jaja. Następnie przechodzi do omówienia kwestii dualizmu wierzeń oraz trójdzielnego modelu […]

Bałtyjskie pochówki końskie i wierzenia związane z końmi

Plan grobu końskiego nr IX w Tumianach

Już w epoce kamienia ludzie zaczęli udomawiać zwierzęta. Pierwsze były psy, kozy i owce. Majestatyczne zwierzę, jakim jest koń, początkowo żyło dziko w sporych stadach i służyło ludziom jako źródło pożywienia. Polowano na dzikie konie nie zdając sobie sprawy z roli, jaką będą one pełnić w późniejszych epokach. Pierwsze konie udomowiono w epoce neolitu gdzieś […]

Słowiański obrządek pogrzebowy i wizje zaświatów

Plan pochówku antywampirycznego z cmentarzyska w Cedyni

Znowu biorę się za temat trudny i rozległy próbując stworzyć krótki artykuł dla laika. Ten tekst będzie przede wszystkim archeologiczną analizą obrządku pogrzebowego Słowian przed chrystianizacją. Słowiańszczyzna jest bardzo rozległym terytorium więc dla porządku będę się trzymać głównie ziem polskich. Nie da się zaprzeczyć, że zawsze chowanie zmarłych jest odzwierciedleniem wierzeń. Wczesne średniowiecze to czas, […]

Krótko o zmianach w obrządku pogrzebowym część 2 – okres wpływów rzymskich, okres wędrówek ludów i wczesne średniowiecze

Słowiańskie ozdoby z grobów na ekspozycji w Spichlerzu Błękitny Baranek w Gdańsku

W poprzedniej części artykułu poruszyłam temat czynności sepulkralnych od epoki paleolitu do wczesnej epoki żelaza. Z archeologicznego punktu widzenia nadal w tej epoce jesteśmy, chociaż, moim skromnym zdaniem, powinniśmy uznać, że to era internetu. Epoka żelaza została podzielona na podokresy. Nie będę Wam jednak nudzić naukową nomenklaturą. Na dzisiejsze potrzeby wystarczy, że zdamy sobie sprawę, […]

Krótko o tym, jak obrządek pogrzebowy zmieniał się przez wieki – część 1: od paleolitu po epokę żelaza

Popielnice kultury pomorskiej na ekspozycji Muzeum Bursztynu w Gdańsku

Obrządek pogrzebowy to zagadnienie ogromne, bardzo skomplikowane i niezwykle ciekawe. Wprowadzenie do tematu znajdziecie w przypiętym poście. Dzisiaj chcę napisać kilka słów o tym, w jaki sposób zwyczaje związane ze strefą śmierci zmieniały się na przestrzeni wieków. Jeżeli nie jest to pierwszy tekst, na jaki natknęliście się na moim blogu, wiecie już o mnie na […]

Jak dawniej traktowano zmarłych?

Groby podkloszowe na ekspozycji Muzeum Okręgowego w Bydgoszczy

Zacznę od truizmu – śmierć jest nieodłącznym elementem życia. Obrządek pogrzebowy to całość działań związanych z doczesnymi szczątkami zmarłego, wierzenia i obrzędy wiązane z przejściem w zaświaty oraz z pamięcią, jaką obdarzamy bliskich zmarłych. Groby i cmentarzyska są jednymi najciekawszych stanowisk, dlatego większość archeologów, zwłaszcza na początkowym etapie kariery, woli uczestniczyć w odkrywaniu nekropolii niż […]