-
Żeńskie demony w folklorze słowiańskim
W poprzednim artykule opisałam kilka bóstw kobiecych obecnych w wierzeniach Słowian i Bałtów. Dzisiaj zajmę się demonami – oba teksty razem tworzą pisaną wersję prelekcji z mojego stałego repertuaru: „Żywioły, los i czarownice – kobiece bóstwa i demony w wierzeniach Bałtów i Słowian”. Z istotami demonicznymi sprawa jest nieco trudniejsza i bardziej dyskusyjna. Czasem trudno…
-
Ślęża i okolice – zbiór postów
Ślęża Ślęża to chyba najbardziej znana, tajemnicza i, prawdopodobnie, święta góra Słowian. Był to jeden z powodów, dla którego spędziłam zeszłoroczny urlop na Dolnym Śląsku. Czas było w końcu zobaczyć sławną górę na własne oczy. Jakie są moje naoczne spostrzeżenia i odczucia? Po pierwsze faktycznie, niezaprzeczalnie jest to góra. Weszłam na nią w upale i…
-
Grodziska pomorskie – część 1. Wejherowo, Zamkowisko, Orle-Warszkowo
Wejherowo, gmina Wejherowo, powiat Wejherowski Polska jest pełna widocznych w terenie śladów przeszłości. W mieście, w którym mieszkam, Wejherowie na Pomorzu, zachowało się piękne grodzisko. Poniżej wstawiam zdjęcie z geoportalu oraz fotki kurhanów. Doskonale widoczne są wały, majdan oraz cztery nasypy kurhanowe po lewej stronie zdjęcia. Niestety, wprawne oko dostrzeże także wkopy rabunkowe. Zniszczone, prawdopodobnie…
-
Recenzja książki „Słowiańskie zaświaty. Wierzenia, wizje i mity” Pawła Szczepanika
„Słowiańskie zaświaty…” Pawła Szczepanika to studium na temat wierzeń i wizji związanych ze strefą chtoniczną przeprowadzone na podstawie analiz źródeł pisanych, folklorystycznych, archeologicznych i językoznawczych. Autor zaczyna od kosmologii słowiańskiej przytaczając dwie podstawowe wersje mitu o stworzeniu świata – świat wyłowiony oraz powstały z jaja. Następnie przechodzi do omówienia kwestii dualizmu wierzeń oraz trójdzielnego modelu…
-
Święta Słowian cz. 2
Święta obchodzone przez wczesnośredniowiecznych Słowian opierają się na cyklicznym postrzeganiu czasu, a głównym źródłem wiedzy na ich temat jest folklor ludowy i tradycja. Więcej o tym pisałam w pierwszej części artykułu, gdzie wspomniałam także o Jarych Godach, Nocy Kupały oraz Święcie Plonów. Niniejszy tekst jest kontynuacją i serdecznie polecam zacząć od części pierwszej, obraz stanie…
-
Bałtyjskie pochówki końskie i wierzenia związane z końmi
Już w epoce kamienia ludzie zaczęli udomawiać zwierzęta. Pierwsze były psy, kozy i owce. Majestatyczne zwierzę, jakim jest koń, początkowo żyło dziko w sporych stadach i służyło ludziom jako źródło pożywienia. Polowano na dzikie konie nie zdając sobie sprawy z roli, jaką będą one pełnić w późniejszych epokach. Pierwsze konie udomowiono w epoce neolitu gdzieś…
-
Wierzenia i zabobony przez wieki – od wczesnego średniowiecza po współczesny folklor cz. 3
W poprzednich częściach Wierzeń i zabobonów… poruszyłam tematy zachowań i zwyczajów, które zachowały się do naszych czasów przy okazji świąt, było kilka słów o powiedzeniach i demonach. Pisałam też o niezwykłych właściwościach wody, niektórych drzew i ognia. Dzisiaj będzie trochę o granicznej roli progu i rozstajach dróg, jednym, nieco przerażającym zwyczaju, który nadal się zachował…
-
Dualizm w wierzeniach dawnych Słowian
Wierzenia Słowian to temat mocno skomplikowany i dyskusyjny. W środowisku naukowym zdania są podzielone a dyskusje nieraz wywołują silne emocje. Dobrze ukazuje to dostępna on-line publikacja „Badania nad wierzeniami Słowian. Wczoraj, dziś, jutro.” Autorstwa Grzegorza Antosika i Michała Łuczyńskiego. Autorzy zadali w niej te same pytania różnym badaczom różnych dziedzin. Odpowiedzi, które uzyskali, są bardzo…
-
Recenzja książki „Prusowie – Prūsai” Piotra Szczurkowskiego
„Prusowie…” Piotra Szczurkowskiego to dość nowa, bo wydana w 2021 roku, pozycja. Autor zaczyna książkę dość ostro krytykując kondycję polskiej nauki. Wspomina o tym, że jego zdaniem, brak monografii na temat Prusów w ostatnich latach jest wynikiem typowych dla niektórych naukowców zachowań. Dotyczy to głównie hermetyczności naukowego środowiska i potrzeby zdobywania punktów – łatwiej to…
-
Wierzenia i zabobony przez wieki – od wczesnego średniowiecza po współczesny folklor cz. 2
W pierwszej części Wierzeń i zabobonów… pisałam między innymi o szczególnym traktowaniu wody, drzew i pozostałościach dawnych wierzeń, które widać przy okazji obchodów Wielkanocy. Wspominałam też, że tekst ma nieco inny charakter niż większość na tym blogu – więcej jest moich przemyśleń i doświadczeń z autopsji niż wiedzy z mądrych książek. Do tej pory na…